Karl Goldmark (1830-1915)

Ouverture Im Frühling op.36 (1888)

(Uitgevoerd door het Radio Symfonie Orkest in het Internet-concert van 14 maart 1998)

De van oorsprong Hongaarse componist Karl Goldmark leefde en werkte in Wenen in dezelfde tijd als Brahms, Mahler, Johann Strauss en Bruckner. De uit een zeer arme familie stammende componist, die gedurende de jaren dat hij in Wenen aan het conservatorium studeerde leefde van liefdadigheid en soms bijna stierf van de honger, werd door het grote succes van zijn strijkkwartet (uit 1860) in één klap beroemd. Maar vooral zijn eerste opera, Die Königin von Saba, gecomponeerd in 1875, maakte van Goldmark een geacht, invloedrijk lid van het Weense muziekleven. Hij werd zo vereenzelvigd met de opera dat men hem de bijnaam 'hofcomponist in dienst van hare majesteit de Koningin van Sheba' noemde. Een bewijs van zijn aanzien is bijvoorbeeld dat Mahler aan Goldmark vroeg om voor hem te pleiten toen hij solliciteerde naar de functie van dirigent van het Weense Hoftheater.
Ondanks zijn verering van Wagner, hetgeen hem natuurlijk de haat van de geduchte Weense criticus Hanslick op de hals haalde, was hij een goede vriend van Brahms met wie hij regelmatig door het Prater wandelde. Met Brahms en Mahler deelde Goldmark de grote liefde voor de natuur en de voorliefde voor lange, uitputtende zwerftochten door het Oostenrijkse platteland.

Goldmark componeerde vooral veel vocaal werk: opera's, koorwerken, liederen en daarnaast nog enkele kamermuziekwerken, pianostukken en composities voor orkest. Zijn grote kracht ligt in zijn vloeiende, warme melodieën, zijn effectieve instrumentatie en mooie klankkleuren. In zijn werk klinken verschillende invloeden dwars door en naast elkaar: Schumann, Mendelssohn en Wagner zijn erin terug te vinden, evenals zowel Hongaarse als joodse volksmuziek.
Goldmarks liefde voor de natuur weerspiegelt zich zowel in zijn muziek als in de titels van zijn werken, die namen dragen als Ein Wintermärchen, Ländliche Hochzeit, Regenlied, Frühlingsnetz, Frühlingshymne en de ouverture Im Frühling. Goldmarks roem beperkte zich tot Wenen en tot zijn leven. Na zijn dood raakte zijn werk snel vergeten. Alleen het Vioolconcert in a en de romantische symfonie Ländliche Hochzeit, waarover Brahms zeer enthousiast was, hebben enigszins repertoire gehouden.

Agnes van der Horst

|| Omhoog || Andere toelichtingen ||